Z ostatnich dni

WYNIKI KONKURSU

Odczytanie symboli na macewach

(teksty wyróżnione)

1. Autor: "shahd"

Symbolika nagrobków żydowskich jest związana z życiem zmarłego albo funkcją, jaką dana osoba pełniła za życia; możemy się dowiedzieć o jego statusie społecznym, pochodzeniu (genealogii) od jednego z plemion Izraela.

Obie macewy pochodzą z grobów mężczyzn.

Pierwsza przedstawia dwa zwierzęta - Cwi czyli jelonek oraz lew - Arie. Są to symbole  plemion Izraela: jelonek - Neftalego oraz lew - Judy (z którego wywodził się ród królewski od Dawida, dlatego lew jest symbolem Jerozolimy- miasta Dawida). Pomiędzy zwierzętami znajduje się symbol życia - drzewo (ec chajim), które jest złamane wpół, co świadczy o tragicznej śmierci, bądź młodym wieku zmarłego (jako symbol życia przedwcześnie ukróconego jak złamane drzewo.) Korona drzewa przypomina dąb - jedno ze szlachetniejszych drzew (liście dębu to rzadszy, ale ważny motyw ozdobny), które oznacza siłę, stabilność, gościnność, szlachetność. Podobnie lew symbolizuje siłę, odwagę, ród królewski, zaś jelonek - zwinność, siłę, szybkość. Talmud uczy, żeby być „wytrzymałym jak tygrys, wolnym jak orzeł, zwinnym jak jeleń i silnym jak lew, aby móc wypełniać wolę Najwyższego w  niebie”. Symbole zwierzęce nawiązują też do popularnych imion żydowskich (hebrajskich oraz ich tłumaczeń na jidysz i niemiecki): lew - Ari, Leib, Lew, Loew; natomiast jeleń - Cwi to popularne nazwisko Hirsz, Herszel.

Są to zapewne imiona i patronimikum, które zmarły nosił (np. Leib syn Hirsza). Użycie tych trzech symboli: (dębu, lwa i jelonka) w kontaminacji pozwala sądzić, że zmarły pochodził z bardzo znaczącej rodziny, potomków rodów Judy i Neftalego.

Druga macewa łączy dwa symbole funkcjonalne: dłonie rozpostarte i zetknięte palcami w geście błogosławieństwa nad zgromadzeniem reprezentują funkcję Cohena (kapłana - czyli potomka Aarona.) Kohenowie mają specjalny status w społeczeństwie żydowskim: m.in. są wzywani do pierwszego odczytywania Tory w synagodze, lecz niekoniecznie muszą być rabinami. Drugi element: księgi - symbolizują mądrość w Torze. Ilość ksiąg też ma znaczenie - na macewach spotyka się wyobrażenia całej biblioteki, znak wielkiej uczoności pochowanego. Tutaj znajdują się dwie, co pozwala przypuszczać, ze zmarły mógł być rabinem (ale niekoniecznie), bądź melamedem (nauczycielem),  w każdym razie człowiekiem światłym, pobożnym i studiującym Pismo.

2. Autor  "bubulina"

Półkolista forma macewy kojarzy się z bramą, przez którą zmarli przejść muszą z doczesności do wieczności. Na pierwszej macewie widzimy złamane drzewo - symbolizuje żałobę, a złamana roślina w ogóle to także symbol śmierci jako takiej, a zwłaszcza śmierci nagłej, gwałtownej. Po obu stronach stoją 2 zwierzęta - lew i jeleń. Lew to symbol imienia i pokolenia Judy, a od czasu zaginięcia 10 plemion - całego Ludu Izraela. Może też wskazywać na imię zmarłego : Arie, Jehuda, Lejb...Lew jest tez symbolem siły, także miesiąca Aw, kiedy to 9 Aw wspomina się oba zburzenia Świątyni i inne tragiczne ciosy, które dotknęły Izrael. Sam jelonek symbolizuje imię Cwi, Neftali lub Hirsz oraz zwinność ("rączy jak jeleń"). W połączeniu obu tych zwierząt, lwa i jelenia można odczytać aluzję do siły, jaką powinien cechować się sprawiedliwy człowiek pragnący wypełniać wolę Bożą.

Sam jeleń to znak pokolenia Neftalego. W połączeniu z lwem - odczytuje się zapis o szybkości,  jaką człowiek sprawiedliwy powinien wykazywać w spełnianiu woli Bożej. A więc szybko i z pełnią siły wypełniana była wola Boża przez zmarłego. Może wiązać się z fragmentem Pirke Awot 5,20 "...rączy jak jeleń, potężny jak lew... w wypełnianiu woli Ojca w niebie". Sam jeleń może też być wskazówką pochodzenia z rodu Aszkenazych.

Na drugiej macewie widnieją 2 księgi oraz dłonie ułożone w geście błogosławieństwa kapłańskiego. Będzie to więc grób mężczyzny, który był uczony (księgi) lub nawet był soferem. Ponieważ są tylko pojedyncze książki, mógłby to też być grób pobożnej, studiującej Torę kobiety, jednak symbol dłoni w geście błogosławieństwa kapłańskiego jednoznacznie wskazuje na mężczyznę. Księgi symbolizować mogą też zawód księgarza, a błogosławiące dłonie - pochodzenie z rodu Lewiego, kohenów wywodzących się od Aarona. Definitywnie wiec można odczytać, że spoczywa tu uczony człowiek, studiujący Torę i Talmud, pochodzący z rodu Lewiego.

3. Autor "basia"

1. Dłonie złożone w geście błogosławieństwa- symbol umieszczany na nagrobkach kapłanów (hebr. kohen), potomków arcykapłana Aarona;

2. Księga - symbol umieszczany na nagrobkach rabinów, uczonych, pobożnych studiujących Torę i Talmud Lew (jidysz - Lejb, hebr. - Arie)-znak plemienia Judy Jeleń (jidysz - Hersz, hebr. - Cwi lub Neftali) - znak pokolenia Neftalego. Sama symbolika nagrobna kształtowała się przez wiele lat. Na najstarszych macewach nie było jeszcze żadnych ozdób. Pierwsze informowały o rzeczach niezbędnych - imieniu zmarłego i ewentualnie dacie śmierci. Najstarsze symbole zachowały się w katakumbach, przy czym do charakterystyki zmarłych użyte zostały dopiero w XV wieku. Według przepisów religijnych na nagrobkach umieszczane mogły być tylko uświęcone tradycją dekoracje o motywach, które zostały zaczerpnięte ze świata zwierząt i roślin oraz występujące od wieków symbole obecne w sztuce cmentarnej.

Może dziwić obecność na macewach przedstawień zwierząt, gdyż w zakazie zostały one także wymienione, ale możliwość ta wynika z tego, iż zwierzęta ukazane na nagrobkach są symbolami, które odsyłają do czegoś jakościowo innego niż one same, albowiem "Nie rywalizowały z Panem, lecz stanowiły pomost pomiędzy wyobraźnia ludzką a tym, co niewyobrażalne".

Obok nagrobnych dekoracji posiadających charakter symboliczny, występowały dekoracje będące jedynie ornamentami. W pierwszej grupie można odnaleźć symbole mające wyraźny związek z ideą wyznaniową oraz zasadami religii (dłonie w geście błogosławieństwa, misa i dzban, dłoń trzymająca gęsie pióro, lancet rytualny, księgi i jad - rączka do wskazywania wersetów Pisma). Do grupy tej należą także związane z symboliką śmierci symbole uniwersalne, z których czerpały także inne kultury (złamane drzewo, wąż zjadający swój własny ogon, motyl, uskrzydlona klepsydra, złamana kolumna, tonący okręt, rozpadająca się budowla, odlatujący ptak, zwiędły kwiat).

4. Autor: "estera"

Na pierwszym fragmencie macewy są umieszczone: Lew /w jęz. jidysz Lejb, a w hebr. Arie/, którego  symbol  mówi nam, iż zmarły pochodził z plemienia Judy. Obok jest umieszczony jeleń /w j. jidysz  - Hersz a w hebr. - Cwi lub Neftali/, co informuje, że zmarły był z pokolenia Neftalego. Pośrodku symboli zwierząt stoi złamane drzewo, symbolizujące śmierć tragiczną. Moim zdaniem jest to drzewo granatu bądź oliwne, które dają owoce Ziemi Świętej i składane są w ofierze, jak również stosowane w obrzędach. Domyślić się więc możemy, że zmarły był osobą znamienitą i pochodził ze znakomitego rodu.

Na drugim fragmencie widzimy dłonie w geście błogosławieństwa, które są symbolem umieszczanym na nagrobkach kapłanów /hebr. Kohen/, potomków arcykapłana Aarona, a księgi umieszczone obok to znak, iż zmarły był rabinem,uczonym i pobożnie studiującym Torę i Talmud.

http://img143.imageshack.us/img143/3184/fragmentmacewy8qp.jpg

http://img143.imageshack.us/img143/3184/fragmentmacewy8qp.jpg

Mam nadzieję że zdjęcie się otworzy. Wykonałam je w maju tego roku na symbolicznym kirkucie-pomniku w Złotowie.Wyrażnie widać symbol dłoni /tu zwieńczonych koroną,symbolizującą pobożność,znajomość Tory i innych pism religijnych/.

5. Autor: "4mlokietek"

Macewa 1:

Lew może oznaczać, że zmarły pochodził z plemienia Jehudy [Bereszit 49,9] albo miał na imię Jehuda, Arie lub Lejb. Jeleń natomiast odpowiada imionom Hersz lub Cwi, także Neftali [Bereszit 49,21]. W dodatku zwierzęta mogą symbolizować znaki zodiaku, by wskazać datę śmierci. W tym przypadku lew odpowiadałby miesiącowi aw. Z kolei złamane drzewo to - podobnie jak złamana świeca - symbol śmierci.

Macewa 2:

Błogosławiące dłonie są charakterystyczne dla grobu kohena. Ten układ dłoni jest używany przez kohenów, gdy w synagodze błogosławią zebranych. Książki są znakiem charakterystycznym dla nagrobków osób uczonych, które pilnie studiowały święte teksty. Księgi na macewach mają często tytuły dzieł napisanych przez zmarłego, mogą to być też tytuły sidurów lub innych dzieł.

6. Autor: "waldamer"

Pierwszy nagrobek przedstawiający jelenia, lwa i złamane pomiedzy nimi drzewo symbolizuje: pochowanych w nim dwóch mężczyzn, a złamane drzewo, to symbol śmierci, żałoby. Lew oznacza kogoś o imieniu Arie, bądź Lejb. Ponieważ lew w błogosławieństwach Jakuba jest przypisany Judzie, więc przypuszczam, iż symbolizuje on głowę rodziny. Symbol jelenia nawiązuje do imienia Cwi, lub Hersz. Domyślam się, że są tu pochowani ojciec z synem.

Drugi nagrobek z charakterystycznie złączonymi dłońmi i księgami symblizuje mężczyznę z rodu kohenów. Same księgi mówią, iż był to człowiek uczony.

...................

Autor  podpisany nickiem "shahd" otrzymuje nagrodę w postaci trzech książek: IV tomu Tory, Księgi Estery (nowe tłumaczenie) i Listu Eliasza rabina Elijahu E. Desslera (lub 150 złotych).

Autorów pozostałych zamieszczonych tekstów prosimy o wybranie jednego tytułu z trzech wymienionych powyżej (lub 50 złotych).

Czekamy na kontakt mailowy w sprawie dokonanych przez Państwa wyborów. Nagrody książkowe lub przekazy pieniężne (przelewy) zostaną wysłane w  ciągu 2 tygodni od daty otrzymania wiadomości z adresem pocztowym lub numerem konta bankowego.

Aktualności

Nowe Projekty

Ostatnie pytania

Nowe artykuły