KIELICH MIRIAM
pytanie od M. :
Bardzo proszę o wyjaśnienie mi przeznaczenia "kielicha Miriam". Otrzymałam od przyjaciół z Izraela piękny, duży, platerowany "kielich Eliasza". O ile dobrze rozumiem, jest przeznaczony na Seder (czy wino dla Proroka Elijahu zużywamy, czy też wylewamy po uczcie?). Razem z nim otrzymałam też piękny, duży, z drewna oliwnego - z napisem "kielich Miriam". Czy to kielich kiduszowy, czy też ma inne przeznaczenie, którego nie znam?
odpowiedź :Zacznijmy od kielicha proroka Eliasza (kos szel Elijahu hanawi). Oczywiście jest to piąty kielich sederowy (zajmiemy się jego symboliką i historią przy innej okazji). Wina z kielicha Eliasza nie pijemy (jest przeznaczone wyłącznie dla proroka Eliasza) i jeżeli prorok Eliasz nie przybędzie, to go nie wylewamy, ani nie zużywamy w żaden inny sposób, ale wlewamy je - po zakończeniu Sederu - z powrotem do butelki.
Natomiast kielich Miriam to zupełna nowość.
W 1975 roku w Hajfie w Izraelu trzy feministki: Esther Broner, Marcia Freedman i Nomi Nimrod zorganizowały pierwszy feministyczny Seder. W następnym roku Broner i Nimrod napisały "Kobiecą Hagadę", w której - zachowując tradycyjną kolejność - wprowadziły wiele elementów podkreślających rolę kobiet w historii wyjścia Żydów z Egiptu, a także istotne wydarzenia z życia kobiet, które odegrały ważną w historii Żydów i judaizmu.
Poźniej, na podstawie tej pierwszej feministycznej Hagady powstawały kolejne. Wśród rytuałów feministycznego Sederu pojawia się, po drugim kielichu wina, a przed rytualnym umyciem rąk - kielich Miriam (nazwany tak na cześć siostry Mojżesza). Według proponowanej przez feminizm Hagady, należy wznieść pusty kielich i wypowiedzieć słowa: "Kielich Miriam jest napełniany wodą, a nie winem. Zapraszam kobiety wszystkich pokoleń do naszego sederowego stołu, aby napełnić kielich Miriam wodą z ich własnych kielichów".
 |  |
| Kielich Miriam (w prawej ręce postaci Miriam - tamburyn) | |
Po tych słowach kielich przekazywany jest sobie nawzajem przez kobiety, które wlewają do niego wodę. Kielich powraca do kobiety wypowiadającej słowa: "Stawiamy kielich Miriam na naszym sederowym stole, aby uczcić ważną rolę kobiet żydowskich w naszej tradycji i historii, których dzieje były tak rzadko opowiadane"
Poźniej, już po błogosławieństwie, następuje opowiadanie historii życia którejś z wybitnych kobiet w dziejach Izraela, poprzedzone słowami: "W świeto Paschy poświęcamy ten kielich Miriam kobiecie żydowskiej, która wniosła ważny wkład w życie społeczeństwa i która ceniła swoją żydowską tożsamość. Mamy nadzieję, że ta kobieta będzie naszym wzorem dla przyszłych pokoleń. W tym roku czcimy...."
Zwyczaj ten, zdecydowanie jeszcze nie upowszechniony na szerszą skalę, jest innowacją nie praktykowaną przez tych, którzy cenią przywiązanie do tradycji i przestrzegają skrupulatnie nakazów religijnego prawa żydowskiego, ale w innych odłamach judaizmu (judaizm reformowany) zdobywa w ostatnich latach coraz większą popularność .
|
