nasza godula
Wtorek, 7 Luty 2012
 

Z ostatnich dni




CO MOŻE SZABESGOJ?

pytanie od W :


Drodzy Przyjaciele, niemalże regularnie spotykam się z moimi żydowskimi przyjaciółmi na Szabatach. Kiedyś okazało się, już po zapaleniu świec, że jest ciut za ciemno, ale było już  za późno, by zapalić więcej światła, gdyż rozpoczął się Szabes. Zaoferowałem się z pomocą, że przecież jako szabesgoj mogę to uczynić. Przyjaciel odrzekł żartobliwie, że nie mogę. Więc jak jest? Czy są jakieś prace, których nawet szabesgoj nie może wykonać w Szabat?

Odpowiedź :

rys10.jpg

Tak. Nie tylko że istnieje wiele czynności, których wykonania nie wolno zlecać nie-Żydowi w trakcie trwania Szabatu, ale można powiedzieć, że istnieje bardzo niewiele czynności, które może on - na polecenie Żyda - wykonywać.

Szabesgoj (szabasgoj, szabatgoj - czyli "szabatowy obcy") to osoba, która nie jest Żydem i jest zatrudniona przez Żyda do wykonywania pewnych czynności zakazanych Żydom w czasie trwania Szabatu lub świąt. Była to funkcja niegdyś popularna, obecnie automatyzacja urządzeń kuchennych i grzewczych eliminuje coraz bardziej potrzebę zatrudniania szabesgoja.

Wbrew mylnym opiniom, szabesgoj to nie jest nie-Żyd, który może wykonywać wszystkie czynności, jakich wykonywanie jest zabronione podczas Szabatu Żydom.

Religijne prawo zakazuje Żydom zatrudniania nie-Żydów do wykonywania pracy w Szabat,  jednak od tej zasady istnieją pewne odstępstwa. Szabesgoj może więc wykonywać - zgodnie z halachą - jedynie niektóre czynności, w bardzo konkretnych celach, w specjalnych sytuacjach i porach.

Po pierwsze, co innego są zakazy Tory, a co innego zakazy rabiniczne. W okresie trwania Szabatu szabesgoj może - według prawa religijnego - wykonywać na polecenie Żyda w zasadzie tylko te czynności, które są zakazane nie przez Torę, ale są zabronione Żydom, bo należą do kategorii szwus, czyli zakazów szabatowych i świątecznych ustalonych przez mędrców i rabinów, a w Torze nieobecnych.

W dodatku mogą one być wykonywane przez szabesgoja tylko wtedy, gdy są niezbędne do wypełnienia przykazania, zapobiegają fizycznemu bólowi, są konieczne aby uchronić się przed poważną stratą finansową, pozwalają uniknąć naruszenia ludzkiej godności, lub dotyczą opieki nad osobą chorą.

Nie-Żyd może wykonywać czynności, które są konieczne w przebiegu Szabatu,  zapobiegają istotnej  szkodzie finansowej lub służą wypełnieniu micwy (przykazania) - niezależnie, czy zabrania ich Tora czy zakazy rabiniczne -  ale jedynie w okresie bejn haszmaszot, czyli w piątek, pomiędzy zachodem słońca a ukazaniem się na niebie trzech gwiazd średniej wielkości (to znaczy w pierwszych 40 minutach trwania Szabatu). Wynika to z faktu, że jest to czas halachicznie pośredni pomiędzy dniem powszednim a Szabatem. Jednak Żydom już wówczas wykonywanie tych czynności jest zakazane.

Dodatkową pracą, którą może wykonywać nie-Żyd dla Żydów w czasie Szabatu, na ich polecenie, to dbanie o właściwą temperaturę pomieszczeń.  Wszelkie - bardzo szeroko rozumiane - regulowanie ognia jest zakazem z Tory. Może to jednak być dopuszczalne wyłącznie, gdy jest tak zimno (lub gorąco), że istnieje niebezpieczeństwo choroby. To jedynie obawa o zagrożenie zdrowia pozwala tu na odstępstwo od zasady.

Aktualności


Nowe Projekty


Ostatnie pytania


Nowe artykuły

projekt i wykonanie by DWS
© wszystkie prawa zastrzeżone