nasza godula
Niedziela, 5 Luty 2012
 

Z ostatnich dni




TETRAGRAMMATON W ŚWIĄTYNI

pytanie od A :


Zrozumiała jest dla mnie tradycja nieużywania imienia Boga (HaSzem). Ale skąd wiadomo, że używane ono było w Świątyni w Kodesz haKodaszim? Czy są jakieś dane historyczne, które to potwierdzają?

odpowiedź :


Nie.

Informacje na ten temat nie są jednoznaczne i należą wyłącznie do tradycji przekazywanej przez pokolenia, ale bez dokumentacji danych historycznych w źródłach pisanych.

Jedyne zapisy dotyczące tego zagadnienia pochodzą z okresu późniejszego, już po zburzeniu Świątyni, znajdujemy je bowiem w Talmudzie. Np. traktat Joma 39b stwierdza: "nasi rabini nauczali: dziesięć razy Najwyższy Kapłan wypowiadał [Niewypowiadalne] Imię tego dnia" ("ten dzień" to - rzecz jasna - Jom Kipur  i miejscem wypowiadania Imienia miało być Kodesz haKodaszim, co wynika z kontekstu, w którym zapis ten się pojawia).

W Talmudzie mędrcy zastanawiając się, czy Imię mogło być wypowiadane poza Świątynią, poza   Kodesz haKodaszim, przywołują słowa Tory: "Nie wykonujcie żadnej [służby świętych oddań] dla Boga, waszego Boga, [gdzie indziej niż] tylko w miejscu, które Bóg, wasz Bóg, wybierze, żeby tam umieścić Swoje Imię" (Dewarim 12:5). Interpretują to jako stwierdzenie, że miejscem Imienia jest wyłącznie Świątynia.

Sota 38a informuje, że błogosławieństwo kapłańskie wypowiadane w Świątyni zawierało Tetragrammaton, ale komentarze rabiniczne stwierdzają, że tylko do czasów śmierci Szymona Sprawiedliwego (Szimon haCadik).

Istnieją (także w Talmudzie a - przede wszystkim - w innych tekstach rabinicznych) zapisy sprzeczne, pozwalające przypuszczać, że Imię było wypowiadane co prawda w Świątyni - ale także przy innych okazjach, również poza Świątynią i nie tylko przez kohenów oraz poza Kodesz haKodaszim.

Z kolei niektóre zapisy uważają, że Czteroliterowe Imię wypowiadane poza Świątynią, nie było jednak rzeczywistym, oryginalnym brzemieniem Tetragrammatonu, ale jego wersją zmienioną przez kapłanów, aby ukryć prawdziwe brzmienie Imienia.

Talmud (Kiduszin 71a) stwierdza: "Rabba b. bar Hana powiedział w imieniu r. Johanana: Wymowa Świętego Imienia czteroliterowego była przekazywana przez mędrców ich uczniom raz na siedem lat - inni mówią, dwa razy na siedem lat". Logicznie nasuwa się pytanie: gdyby wymowa była powszechnie znana, to dlaczego mędrcy mieliby przekazywać ją uczniom?

W Komentarzu do Joma 39b czytamy: Tosaf Sota 38a sugeruje, że Niewymawialne Imię mogło być wypowiedziane tylko wtedy, gdy były podstawy, aby zakładać, iż Szechina przebywa w sanktuarium. Jednak gdy zmarł Szymon Sprawiedliwy [II wiek p.n.e.], i wiele było dowodów, że taka chwała nie była już obecna [do cieszenia się nią], jego następcy nie mieli śmiałości, aby wypowiadać Imię. Sota 37b stawia hipotezę, że wymawiano Imię w Świątyni, ale poza nią zastępowano je [tak, by nikt nie wiedział, że jest to Imię zamienione].


...

Tradycja utrzymująca, że Imię wypowiadane było w święto Jom Kipur w Kodesz haKodaszim przez Najwyższego Kapłana, jest bardzo silna i przenika także do sztuki.

Rabin Joseph Telushkin przypomina monolog
(cytowaliśmy go już tutaj przed dwoma laty) chasydzkiego rabina ze sztuki teatralnej  Anskiego “Dybuk”, który ilustruje prawdopodobne emocje związane z tym niezwykłym momentem:

“Boży świat jest wspaniały i święty. Najświętszą ziemią świata jest Izrael. W ziemi Izraela najświętszym miastem jest Jerozolima. W Jerozolimie najświętszym miejscem jest Świątynia, a w niej najświętszym punktem jest Kodesz haKodaszim...
Jest w świecie siedemdziesiąt narodów. Najświętszy pośród nich jest lud Izraela. Najświętszym pośród Izraela jest plemię Lewitów. W plemieniu Lewitów najświętsi są kapłani. Pośród kapłanów najświętszy był Najwyższy Kapłan...
W roku (księżycowym) są 354 dni. Pośród nich są dni święte. Ponad nie jest świętość Szabatu. Pośród Szabatów najświętszy jest Szabat Szabatów – Jom Kipur...
Jest w świecie siedemdziesiąt języków. Najświętszy jest hebrajski. W tym języku ponad wszystko najświętsza jest Tora, a najświętszą częścią Tory jest Dziesięć Przykazań. W Dziesięciu Przykazaniach ze wszystkich słów najświętsze jest Imię Boga...
I raz do roku, o określonej godzinie, te cztery Najwyższe Świętości świata spotykały się ze sobą. Stawało się to w Jom Kipur, gdy Najwyższy Kapłan wchodził do Świętego Świętych i tam wypowiadał Imię Boga.
A ponieważ ta godzina była niewyobrażalnie święta i niezwykła, był to czas największego niebezpieczeństwa nie tylko dla Najwyższego Kapłana, ale dla całego Izraela. Gdyż, gdyby w tej godzinie – Boże uchowaj! - umysł Najwyższego Kapłana nawiedziła błędna lub grzeszna myśl, cały świat zostałby zniszczony”

Aktualności


Nowe Projekty


Ostatnie pytania


Nowe artykuły

projekt i wykonanie by DWS
© wszystkie prawa zastrzeżone