MONOTEIZM
pytanie od AO :
Judaizm jest monoteizmem. Dlaczego judaizm na wiele sposobów i wręcz obsesyjnie podkreśla, że Bóg jest jeden?
odpowiedź :
Judaizm jest nie tylko monoteizmem, ale także etycznym monoteizmem.
Etyczny monoteizm zakłada, że tym, czego Bóg domaga się od człowieka najbardziej, jest etyczne działanie wobec innych i że istnieje Jeden Bóg jako źródło uniwersalnej moralności.
To, że Bóg jest jeden, stanowi absolutnie podstawowy składnik judaizmu. Z kilku zasadniczych powodów: tylko tam, gdzie istnieje Jeden Bóg, jako jedyny autorytet decydujący, co jest dobrem, a co złem, może istnieć jedna moralność. Wielu bogów oznacza (lub może oznaczać) wiele systemów etycznych, bo bogowie mogą się między sobą różnić w poglądach (np. bogowie greccy byli nieustanie skłóceni i jedni cenili mądrość, inni – siłę, jeszcze inni – spryt).
Jeden Bóg i jedna moralność przesądzają również o tym, że ta moralność odnosi się do całej ludzkości. Wynika z tego, że „nie będziesz kradł” znaczy, iż kradzież jest złem wszędzie i zawsze, a nie tylko w jednej kulturze. Jeden Bóg, który stworzył istotę ludzką, stworzył człowieka – protoplastę wszystkich ras. „Człowiek nie może powiedzieć: Mój ojciec był wspanialszy niż twój” (Sanhedryn 37a). Tylko wtedy, gdy istnieje jeden Stwórca, jeden Ojciec – wszyscy jesteśmy równi w naszym człowieczeństwie.
Wszyscy ludzie, wszystkich ras i każdego szczebla drabiny społecznej zostali stworzeni „według istoty Boga”. Tylko wtedy, gdy istnieje Jeden Bóg, według istoty którego zostali wykreowani ludzie, życie każdego człowieka jest równie unikalne i zarazem święte. Tylko wtedy wartość życia jednego człowieka nie przewyższa wartości innego. I tylko wtedy nie można skazać na śmierć brzydkich lub chorych dzieci (starożytna Sparta), bezradnych starców (Amazonia), psychicznie chorych (III Rzesza). Jedynie wtedy niesprawiedliwe podniesienie ręki na człowieka jest zawsze niesprawiedliwym podniesieniem ręki na Stwórcę, na którego podobieństwo (celem) został stworzony. Jeżeli natomiast uznamy, że człowiek nie ma w sobie elementu boskiego, oznacza to, iż jest jedynie wyjątkowo inteligentnym zwierzęciem, a więc jego traktowanie jest sprawą dowolną.
A jakie są konsekwencje takiego poglądu? Bardzo wyraźne we współczesnym świecie: silni mogą znacznie łatwiej krzywdzić, zniewalać i nawet mordować słabych. Gdy życie człowieka traci swoją świętość, co je chroni?
W konsekwencji, zrównywanie statusu ludzi i zwierząt – tak wyraźne w naszej współczesnej kulturze – jest pośrednim atakiem na etyczny monoteizm, a więc i na wartości judaizmu.
|
