ZWIĄZKI POMIĘDZY KREWNYMI
pytanie od CS :
Jakie argumenty uzasadniają wykluczenie małżeństwa pomiędzy bliskimi krewnymi, którego zakazuje Tora?
odpowiedź :
Zakaz Tory jest wystarczającym argumentem. Nie oznacza to jednak, że mędrcy nie zastanawiali się nad tym, jakie konsekwencje ma ten zakaz i czemu sprzyja, a czemu się przeciwstawia.
Owadja Sforno (1470–1550) zauważa, że logicznie rzecz biorąc, trwałe związki pomiędzy bliskimi krewnymi powinny być udane ze względu na podobne wartości, zbliżone osobowości, doświadczenia, wychowanie, wspólne środowisko. Jednak takie układy – właśnie poprzez podobieństwo ludzi – nie byłyby twórcze, byłyby zamknięciem się na świat, ucieczką od trudu życia w hedonizm. Bo rozwój człowieka wymaga napięcia, które nadaje związkowi obcych sobie ludzi (z obcych, różnych rodzin, a także środowisk) sens i w procesie dorastania obu partnerów do siebie nawzajem sprawia, że ten ktoś obcy – staje się kimś najbliższym. Pokonanie tej odległości w relacji międzyludzkiej: od obcego do najbliższego – jest zadaniem twórczym i działa na oboje ludzi (kobietę i mężczyznę) inspirująco. Przeobraża ich (gdy wzajemnie się do siebie dostosowują) i rozwija. Czyni ich mądrzejszymi i głębszymi.
Związek kazirodczy – nie stawiając takich wymagań albo stawiając je w znacznie mniejszym stopniu – charakteryzowałby się jałowością.
Zakaz kazirodztwa w jakiejś formie istniał we wszystkich kulturach. Antropologia strukturalna Claude’a Lévi-Straussa postrzega go nawet jako moment przełomowy między naturą a kulturą. Jak fundamentalnie różne były poglądy świata starożytnego i judaizmu na kwestię kazirodztwa, a zarazem jak odmienna była relacja pomiędzy seksualnością a sferą religii, udowadnia różnica pomiędzy bogami greckimi a Bogiem prezentowanym w Torze. Podczas gdy związki kazirodcze w mitologii greckiej są regułą (absolutna większość bogów rodziła się w wyniku stosunków seksualnych pomiędzy rodzicem a dzieckiem lub pomiędzy rodzeństwem), Bóg Awrahama, Jicchaka i Jaakowa jest istotą całkowicie aseksualną.
Zakaz kazirodztwa pojawia się w księdze Wajikra. Na początku rozdziału 18 Bóg wzywa lud Jisraela do odrzucenia zwyczajów Egiptu (Micrajim) i Kanaanu: „Według czynów ziemi Micrajim, gdzie zamieszkiwaliście, nie postępujcie i według czynów ziemi Kenaan, do której Ja was wprowadzam, nie postępujcie. Nie kierujcie się ich zwyczajami” (18, 3). Następnie pojawiają się wersety dokładnie definiujące wszelkie zakazane związki. Nie dotyczą one – wbrew obiegowym opiniom – wyłącznie związków pokrewieństwa (np. matka, ciotka, córka), ale także związków powinowactwa (np. szwagierka czy żona ojca niebędąca matką mężczyzny, któremu jest zakazana, a nawet jej córka).
Zakazane są kontakty seksualne z: ojcem, matką, żoną ojca, siostrą, siostrą przyrodnią, córką, wnuczką, córką żony ojca, ciotką ze strony ojca i ze strony matki, wujem, jego żoną, synową, szwagierką, kobietą i jej córką, kobietą i jej wnuczką, dwiema siostrami. Ponadto – już poza kategorią związków kazirodczych – zakazany jest kontakt seksualny mężczyzny z mężczyzną i człowieka ze zwierzęciem.
Wniosek wydaje się zupełnie oczywisty: czy Tora zabraniałaby zachowań, które się nie zdarzały, a nawet – więcej – nie były powszechne wśród tych ludów?
Oczywiście, że zakaz musiał dotyczyć zjawisk silnie obecnych w tamtych kulturach. Dowodem jest zresztą fakt, że Żydzi w Egipcie też podlegali tamtejszym zwyczajom: Mosze, Aharon i Miriam byli dziećmi Amrama i jego ciotki Jochewed!
|
