KAPŁANI I WDOWY
pytanie od Miriam:
Z paraszy Emor wynika, ze koheni nie mogą poślubić wdowy. Czy to znaczy, ze prawa lewiratu ich nie dotyczą? Później w haftarze jest stwierdzenie, że niektórzy koheni mogą poślubić wdowę po innym kohenie, ale ani w Torze Pardes Lauder, ani w edycji interlinearnej Art Scroll nie znalazlam uściślenia, kogo tekst ma na myśli mówiąc "niektorzy'? Przypuszczam, że wykluczony jest Najwyższy Kohen, czy pozostali nie mieli równego statusu?
odpowiedź :
Dwie sprawy.
Po pierwsze, koheni (czyli kapłani) nie mają zakazu poślubienia wdowy (almana).
Jedynie Najwyższy Kapłan (Kohen Gadol) ma zakaz małżeństwa z wdową (Wajikra 21:14). Koheni mają zakaz poślubienia "wdowy lewirackiej", ale wdowa lewiracka to nie jest po prostu zwyczajna wdowa. Jest to wdowa o statusie rozwódki. Wyjaśnimy to za chwilę.
Oto kobiety, których nie może poślubić kohen:
- gerusza (rozwódka, dosłownie "odesłana")
- chalala (kobieta zrodzonej ze związku niedozwolonego kohenom)
- zona (kobieta, która naruszyła niektóre zakazy dotyczące związków seksualnych)
- gijoret (konwertytka)
- chaluca ("wdowa lewiracka")
Jeżeli kohen ożeni się z którąkolwiek z tych kobiet, to jego dzieci staną się chalalim, czyli jego syn nie będzie miał statusu kohena, a córka - jako chalala - będzie miała zakazany związek z kohenem.
Kim jest więc "wdowa lewiracka"?
Małżeństwo lewirackie (jibum) dotyczy wdów, których zmarły mąż nie miał potomstwa. Brat zmarłego męża (jawam) musiał stać się jej mężem i zrobić wszystko, aby zapewnić jej potomstwo. Jeżeli jednak do małżeństwa nie dojdzie, bo jawam go wdowie odmawia, zostanie przeprowadzony rytuał nazywany chalica (Dewarim 25:7-10). Wówczas kobieta taka nazywana jest chaluca i traktowana jest już nie jak wdowa, ale jak rozwódka, ponieważ mężczyzna, który miał obowiązek ją poślubić - nie spełnił go, a więc symbolicznie dokonał z nią rozwodu. I dopiero teraz, na podstawie przykazania rabinicznego, zakazany jest jej związek z kohenem, który nie mógł przecież poślubić kobiety rozwiedzionej (gerusza) .
Po drugie, Haftara Emor, o której Pani wspomina w pytaniu, jest fragmentem z Jechezkela (Księgi Ezechiela 44:15-31) i nie opisuje sytuacji panującej w prawie obecnie, ale opisuje, jak będzie wyglądało prawo obowiązujące kohenów w Erze Mesjańskiej. Duchowy poziom Jisraela podniesie się wówczas tak bardzo, że koheni - aby reprezentować wyższy poziom od ludu - będą musieli przestrzegać praw obowiązujących obecnie Najwyższego Kapłana. Dlatego czytamy tu o zakazie poślubiania wdowy (co jest zakazane w Torze jedynie Najwyższemu Kapłanowi). Będą mogli oni żenić się wyłącznie z wdowami po innych kapłanach, ale nie będzie najwyraźniej mógł czynić tego Najwyższy Kapłan (stąd słowo "niektórzy" - wskazujące, że prawo poślubiania wdowy po kohenie nie będzie dotyczyło wszystkich kohenów) - bo jego poziom duchowy musi być zawsze wyższy niż poziom wszystkich zwyczajnych kapłanów.
|
