PORZĄDKOWANIE CHAOSU
pytanie od ZW :
W Pierwszej Księdze Tory czytamy, że na początku „Ziemia była zamętem i bezładem”. Jak można wyjaśnić fakt, że Bóg uporządkował ten chaos?
odpowiedź :
W Bereszit Tora pokazuje Boga wprowadzającego porządek w chaos. Odbywa się to na wielu poziomach. Stwarzając świat, Bóg oddziela jasność od ciemności, Bóg oddziela suchy ląd od wód. Wprowadzanie porządku do chaosu odbywa się więc poprzez wyraźne rozdzielenie przeciwności. Nawet słowo bara użyte w Bereszit 1:1 oznacza przede wszystkim "stwarzanie", ale także - jak wiadomo i na co zwracał uwagę już w XII wieku ibn Ezra -"rozdzielanie".
W świecie ludzkim te wysiłki są kontynuowane: Bóg objawia się Moszemu i ogłasza przykazania, które będą nadawały porządek żydowskiemu światu. Znów chaos jest tym, czemu Bóg się przeciwstawia. Tu też mamy do czynienia z rozdzieleniem przeciwieństw.
Przykłady:
· Oddzielenie życia od śmierci: micwa nakazująca rozdzielenie mięsa i mleka; mięso martwego zwierzęcia jest symbolem śmierci, mleko jest napojem życia. Nie można ich łączyć, gotować razem, jeść, odnosić z ich łączenia korzyści.
· Oddzielenie czasu codziennego od czasu świętego: Szabat. Zakaz wykonywania czynności dnia powszedniego: tworzenia i przekształcania świata (zauważmy, że przejście z powrotem od czasu świętego do codzienności nazywa się hawdala czyli rozdzielenie).
· Oddzielenie gatunków: micwa zakazująca krzyżowania różnych gatunkowo zwierząt, ptaków i roślin (kilajim). Także micwa zakazująca siania różnych gatunków roślin na jednym polu.
· Oddzielenie produktów: micwa zakazująca szaatnez, czyli mieszania w tkaninie wełny i lnu. Uzasadnienie tego prawa wynika z odróżnienia produktu zwierzęcego od roślinnego.
· Oddzielenie płci: micwa zakazująca noszenia przez mężczyznę ozdób kobiety i strojów kobiecych. Micwa zakazująca noszenia przez kobietę stroju mężczyzny. Micwa zakazująca kontaktów homoseksualnych („Nie będziesz obcował z mężczyzną, tak jak obcuje się z kobietą”). Porządek ludzkiego świata, począwszy od rodziny, opiera się na wyraźnym rozróżnieniu płci.
Określenie przeciwności i ich rozdzielenie nie zatrzymuje się na tych przykładach. Inne micwot i prawa halachy oddzielają przestrzeń świętą od zwyczajnej, oddzielają człowieka od zwierzęcia, podległych od zwierzchników, rodziców od dzieci, młodszych od starszych, kapłanów od nie kapłanów, a wreszcie - w uporządkowanym świecie - przede wszystkim oddzielają dobro od zła.
Podane przykłady mają jedynie sygnalizować ważną sprawę: określenie, zdefiniowanie i nazwanie dobra i zła nie jest możliwe w chaosie, a jedynie w świecie uporządkowanym. W chaosie zło i dobro ulegają relatywizacji, ich kontury zostają zatarte. Poszkodowanymi, najbardziej narażonymi na zło są wtedy najsłabsi. Chaos jest zawsze środowiskiem, w którym krzywda, jakiej doznają ci, którzy nie potrafią się bronić, nie zostaje nawet dostrzeżona.
Aby się o tym przekonać, wystarczy odpowiedzieć sobie na proste pytanie: kto jest zawsze najbardziej poszkodowanym w czasie jakichkolwiek rewolucji, okresów anarchii, kataklizmów - wówczas, gdy społeczne i prawne normy uporządkowanego świata ulegają erozji i gdy dominuje chaos?
| 
