DLACZEGO WIĘKSZOŚĆ ŻYDÓW JEST SEKULARNA?

Aby zrozumieć Żydów, pisze Dennis Prager w swoim najnowszym eseju ("Dlaczego większość Żydów jest sekularna?") opublikowanym 24 stycznia, trzeba zrozumieć przede wszystkim, że większość Żydów nie jest religijna.

Jest to prawdą, kontynuuje autor, nawet wtedy, gdy przyjmiemy bardzo minimalistyczne kryteria "religijności": odwiedzanie synagogi co najmniej raz w miesiącu i po prostu wiarę w istnienie Boga.

Według badań przeprowadzonych przed kilkoma laty (2003 Harris Poll): "Tylko 16% Żydów (amerykańskich) idzie do synagogi raz w miesiącu lub częściej", a jeżeli chodzi o wiarę w Boga, to: "Protestanci (90%) są bardziej skłonni niż katolicy (79%) i o wiele bardziej niż Żydzi (48%) wierzyć w istnienie Boga. Religijne powiązania dotyczą tu wielu ludzi wychowanych jako członkowie zorganizowanej religii lub grupy religijnej, niezależnie, czy praktykują i czy wierzą obecnie"

"Dlaczego współcześni Żydzi są niereligijni?" - pyta Prager - "biorąc pod uwage fakt, że to Żydzi dali światu Biblię i zapoznali ludzkość z Bogiem monoteizmu?" Jest to pytanie fascynujące. Jest to też, kontynuuje teolog, niezwykle ważny temat, biorąc pod uwagę rolę, jaką sekularni Żydzi - jak Marks, Freud czy Einstein - odegrali w kształtowaniu współczesnego świata.

Odpowiadając na postawione pytanie, autor przedstawia następujące  hipotezy:

• Przyczyną była niezdolność tradycyjnego, ortodoksyjnego judaizmu do utrzymania religijności wśród większości Żydów wówczas, gdy zostali uwolnieni z gett i sztetli, w których mieszkała ich większość. Jedyną alternatywą dla Żydów był wtedy nowy religijny ruch żydowski - judaizm reformowany, który powstał w Niemczech w początkach XIX wieku. Przy wszystkich dobrych intencjach twórców tego nurtu i ruchu, aby zatrzymać odchodzenie Żydów od judaizmu, judaizm reformowany zachował niewiele z tego, co było specyficznie żydowskie, poprzez: odrzucenie kaszrutu (zasad prawa dietetycznego), hebrajskiego - jako języka modlitwy, występowanie przeciwko idei narodu żydowskiego i przeciw syjonizmowi i wreszcie poprzez zezwolenie na przesunięcie Szabatu z soboty na niedzielę.

W połowie wieku XIX część Żydów oderwała się od nurtu judaizmu reformowanego i stworzyła judaizm konserwatywny, aby ocalić żydowską religijność, bez konieczności powrotu do ortodoksji.

Podczas gdy judaizm reformowany i konserwatywny były atrakcyjne dla wielu Żydów, głęboko religijna, uznająca centralne miejsce Boga alternatywna propozycja wobec nurtu ortodoksyjnego, która pozwalałaby na zachowanie religijności Żydów - nigdy nie powstała.

Dlaczego - zastanawia się autor - większość Żydów odrzucała nurt ortodoksyjny?

Na przestrzeni tysięcy lat połączenie antysemityzmu i praw judaizmu ortodoksyjnego - których jednym z podstawowych celów było utrzymywanie Żydów w izolacji od świata nieżydowskiego - skutecznie zachowały Żydów w separacji.

Gdy jakakolwiek grupa - pisze dalej Prager - ma niewielkie lub żadne kontakty z innymi grupami, rozpoczyna się wówczas proces jej intelektualnego rozkładu i więdnięcia. Nie jest to proces charakterystyczny wyłącznie dla ortodoksyjnych sztetli. Podobny problem przeżywa dziś na przykład większość świata islamskiego, jak również sekularny, liberalny  świat zachodnich uniwersytetów. 

Tak więc w momencie (początek XIX wieku), gdy ortodoksyjny judaizm został wystawiony na światło wolności, miał niewiele racjonalnych i przekonywujących odpowiedzi na wezwania współczesnego świata.

Dla większości Żydów postawionych wobec wyboru między nauką, Mozartem, osobistą wolnością i wielką literaturą z jednej strony, a ortodoksyjną izolacją - z drugiej, decyzja była oczywista.

• To właśnie - kontynuuje Dennis Prager - doprowadza nas do drugiego powodu niereligijności Żydów. Żydzi zadecydowali, że sekularny świat sztuki, uniwersytetów i kultu Rozumu - czyli świat pozbawiony religii - jest światem, któremu Żydzi powinni się poświęcić. Sekularni Żydzi do dziś wierzą w Oświecenie (pomimo antysemityzmu Voltaire'a - ojca Oświecenia i pomimo antysemityzmu sekularnej Europy).

• To właśnie pozwala nam na zauważenie trzeciego powodu sekularyzmu Żydów: wraz z odrzuceniem żydowskiej religijności, Żydzi obawiali się religijności swoich chrześcijańskich sąsiadów. Żydzi europejscy przez całe stulecia ponosili konsekwencje antysemityzmu opartego na religii. Na przykład Żydzi byli torturowani i skazywani na śmierć na podstawie oskarżenia o "sprofanowanie Hostii", co oznaczało, że byli mordowani po prostu za zarzucane im "torturowanie" opłatka. 

Chrześcijański antysemityzm spowodował, że większość Żydów nie czuła sympatii do religijności w ogóle, a szczegółowo - do chrześcijaństwa. Dlatego więc, gdy kultura euro9pejska (Oświecenie) rozpoczęła swoją wojnę z chrześcijaństwem, wielu Żydów identyfikowało się całkowicie z tą walką. Wojownikami tej wojny byli Ludzie Oświecenia - tytuł, jaki nadali sobie pyszni i przekonani o swojej słuszności antychrześcijanie. Żydzi widzieli w nich sojuszników.

To właśnie rozpoczęło dla Żydów wielowiekowe wiązanie sekularyzmu i antyreligijności z tym, co Żydzi uważają za dobre dla nich.

Fakty: to, że chrześcijanie amerykańscy zbudowali kraj, który stworzył najbardziej błogosławione miejsce, w jakim kiedykolwiek żyli Żydzi i to, że wielu chrześcijan to najlepsi przyjaciele Żydów (w dzisiejszym świecie, w którym antysemityzm jest najsilniejszy od czasów Holokaustu) - nie zmienił niestety wiary zbyt wielu Żydów, że ruchy antyreligijne, szczególnie te, które próbują osłabić chrześcijaństwo, są naturalnym sprzymierzeńcem Żydów.

• "Czwartą przyczyną żydowskiej alienacji jest ogromny procent Żydów na uniwersytetach" - stawia następną tezę autor. A przecież głównym celem współczesnego zachodniego uniwersytetu jest wpływanie na studentów tak, aby skierować ich w stronę sekularyzmu i odwieść ich od wartości judeochrześcijańskich, na których opiera się w dużym stopniu system wartości amerykańskich.

• Ostatnia, piąta przyczyna - pisze Prager - jest konsekwencją cierpień narodu żydowskiego w historii, których kulminacją był Holokaust. Doświadczenia te wzmocniły żydowską alienację wobec Boga i religii.

Biorąc pod uwagę znaczenie Żydów w Ameryce (kończy swój artykuł Dennis Prager),  w społeczeństwie, które wywiera ogromny wpływ na losy świata - ich nieufność i niechęć do religii i wartości judeochrześcijańskich - najwspanialszego systemu wartości kiedykolwiek stworzonego i opartego na Torze -  jest wielką  tragedią.

Jeśli jednak sytuacja ta ma być kiedykolwiek zmieniona, musi być najpierw  zrozumiana - stwierdza w ostatnim zdaniu autor, który znany jest z bezkompromisowego wypowiadania się na ważne tematy "niepoprawne politycznie", a więc - w konsekwencji -  powszechnie pomijane milczeniem.