DLACZEGO POTRZEBUJEMY ZORGANIZOWANEJ RELIGIIDennis Prager i JosephTelushkin
"...celem praw Tory jest popieranie współczucia, dobroci i pokoju na świecie"
Moses Majmonides (1135-1204)
Jad Hazaka, Hilkot Szabat 2:3
Dlaczego potrzebujemy zorganizowanej religii lub żydowskich praw - czyż nie wystarcza bycie dobrym?
Potrzebujemy zorganizowanej religii z tego samego powodu, z jakiego potrzebujemy zorganizowanych partii politycznych i jakiegokolwiek zorganizowanego ruchu społecznego. Czy celem będzie dochodzenie narodowej niepodległości, wybranie konkretnego kandydata, albo - w przypadku judaizmu - doskonalenie świata poprzez monoteizm etyczny, ludzie o podobnych wartościach i celach muszą się zorganizować, aby wywierać wpływ na świat.
Dlaczego więc, jeśli uznajemy potrzebę organizacji na tylu obszarach spraw społecznych, dla wielu ludzi wydaje się nielogicze lub i niepożądane, aby religia była zorganizowana?
Odpowiedź zawiera się w sposobie rozumienia religii, zorganizowanej lub nie, przez wielu ludzi. Uważają oni religię za instytucję, która zarządza modlitwą i innymi rytuałami i wymaga określonych wierzeń na temat Boga. W konsekwencji, wielu uważa, że religia jest lub powinna być "sprawą prywatną" i zorganizowana religia nie jest konieczna, skoro prywatne sprawy nie potrzebują być organizowane.
Jest możliwe, że w zakres religii, z którą wielu ma do czynienia, wchodzi nie wiele więcej, niż modlitwa, rytuał i wiara - w takim przypadku przyznajemy, że zorganizowana religia jest w dużym stopniu zorganizowaną nieistotnością. Jednak taki rodzaj religii ma niewiele wspólnego z judaizmem. Judaizm skupia się na organizowaniu ludzi by polepszali świat. Jest to spójny sposób życia decydujący o wartościach i kształtujący działania, którego celem jest stworzenie moralnego i świętego* narodu**, który z kolei naprawia moralnie świat i którego narzędziami są przykazania (micwot) judaizmu.
Aby osiągnąć ten cel, wszystkie jednostki, które mu się poświęcają, muszą się wspólnie zorganizować. Niektórzy to uczynili - około trzy i pół tysiąca lat temu i są znani jako Żydzi. Stąd judaizm nie jest wcale "zorganizowaną religią" w zwyczajnym sensie tego słowa. Żydzi są zorganizowaną grupą ludzi każdej rasy i każdej grupy etnicznej, która jest oddana żydowskiej metodzie doskonalenia świata.
Czy nie jest wystarczające bycie dobrym?
Określenie "dobry człowiek" jest dziś zazwyczaj używane błędnie. Często, gdy opowiadamy się po stronie religijno-etycznego systemu, nie zgadzają się z nami ci, którzy twierdzą, że "znają dobrych ludzi, którzy nie wyznają (a więc - w podtekscie - nie potrzebują wyznawać) religii". Zapytani o definicję dobrego człowieka, ludzie ci zazwyczaj odpowiadają, że to "ktoś, kto nikogo
nie krzywdzi". Jesteśmy przekonani, że większość ludzi definiuje dobrego człowieka, jako tego, kto nie krzywdzi nikogo. Jednak definicja ta jest tak samo błędna, jak popularna. Osoba, której postępowanie opiera się na nie krzywdzeniu nikogo, nie jest dobrym człowiekiem; taka osoba zaledwie nie jest człowiekiem złym. Bycie człowiekiem dobrym wymaga aktywnego dążenia do dobra. Nie jest wystarczające jedynie powstrzymywanie się od krzywdzenia innych ludzi; trzeba interweniować w ich imieniu : "Nie stój bezczynnie, gdy rozlewana jest krew twojego sąsiada" (Księga Kapłańska 19:16); "I wyplenisz zło spośród siebie" (Księga Powtórzonego Prawa 17:7).
To, że definiowanie dobroci jako nie krzywdzenia innych, jest nie wystarczające, jasno udowadnia uogólniająca ocena zachowania większości Niemców w okresie panowania nazistów. Podczas Holokaustu, według tej definicji, większość Niemców była dobrymi ludźmi, ponieważ nikogo nie skrzywdziła. Jednak mało kto z nas uznaje tych Niemców za dobrych ludzi, jasno wskazując, że nie da się zdefiniować dobrego człowieka jako tego, kto nikogo nie krzywdzi.
Nie trzeba robić czegoś złego, aby być złym; wystarczy nic nie robić.
To właśnie jest przyczyną, że judaizm zawiera tak wiele praw nakazujących czynienie dobra. Żydowi nakazane jest uprawianie dobroczynności, nakazana rezygnacja z plotkowania, nakazane odwiedzanie chorych. Laicki system prawny - w przeciwieństwie do zasad judaizmu - prawie w całości składa się z praw negatywnych (zakazujących), zabraniających popełniania czynów kryminalnych. Istnieje niewiele laickich praw, które wymagałyby dobrych czynów (i wcale nie chcielibyśmy ich ustanowienia; ideałem są religijne jednostki i niereligijna władza).
Judaizm rozwinął to, co stało się najbardziej zaawansowanym ze znanych ludzkości systemów nakazanego prawnie dobra (prawa dobroczynności cedaka). Gdy weźmie się pod uwagę te wszystkie imperatywy moralne, jasno widać, że większość ludzi jest dobra wyłącznie w rozumieniu tej pasywnej definicji, która mówi o "nie krzywdzeniu nikogo", podczas gdy ich dobroć jest nie wystarczająca według definicji judaizmu, który wymaga od ludzi aktywnego zaangażowania - pomagania opozycjonistom walczącym przeciwko totalitaryzmowi, kalekim i chorym dzieciom, ludziom prześladowanym z powodów religijnych lub wymaga po prostu czynnego udziału w jakiejkolwiek dobrej sprawie nie mającej bezpośredniego związku z ich życiem. Większość z nas jest zupełnie zadowolona, prowadząc życie które nie wymaga poświęcania się czemukolwiek więcej, niż sobie samym.
Z tego to powodu, ogromna większość ludzi potrzebuje prawnego systemu etycznego. Nawet dla tej mniejszości ludzi, którzy koncentrują się na zagadnieniach moralnych, system ten może być użyteczny. Judaizm już dawno zrozumiał to, co człowiek współczesny musi zrozumieć teraz, że ideały moralne nie wystarczają do kształtowania moralnych jednostek i moralnego świata. Ideały judaizmu: powszechny pokój i sprawiedliwość, są ideałami ogólnie akceptowanymi i wiele ideologii (chrześcijaństwo, marksizm, socjalizm, humanizm) narodziło się obiecując ich realizację, ale bez zobowiązującego ich wyznawców systemu prawno-etycznego, który posiada judaizm. Jednak wszystkie potworności dokonane w imię ideałów ustanawiają tragiczne, ale niepodważalne świadectwo, że ideały nie są wystarczające i że szczegółowy system praw etycznych obowiązujących każdego pojedynczego człowieka jest niezastąpiony do osiągnięcia pokoju, sprawiedliwości i braterstwa.
Aby być dobrym w czymkolwiek - od sportu do sztuki - niezbędny jest system. Dlaczego więc nie system do osiągania dobra?
Istnieją oczywiście ludzie, którzy nie przestrzegają prawa żydowskiego i którzy są aktywnie dobrzy. Jakkolwiek więc zalecamy im przyjęcie judaizmu i jego praw dla osiągnięcia jeszcze większej doskonałości etycznej, to judaizm utrzymuje, że dla nie-Żydów taka dobroć jest zupełnie wystarczająca*** i że taki nie-Żyd będzie miał miejsce w "świecie, który nadejdzie" (Tosefta Sanhedryn/ 13:2) oraz że jest uprawniony do materialnej pomocy ze strony społeczności żydowskiej, gdy jest ona konieczna (Księga Kapłańska 25:35-6). Nie-Żydzi nie są zobowiązani do przyjęcia ciężarów judaizmu i jego praw (jakkolwiek jesteśmy zachwyceni, gdy tak się dzieje).
Jednak Żydzi są zobowiązani do przestrzegania praw żydowskich, ponieważ są oni zobligowani do stania się tak dobrymi, jak tylko jest to dla człowieka osiągalne, aby stać się także uświęconym i aby przetrwał żydowski naród i jego misja.
....................
* Świętość, (kedusza w języku hebrajskim), jest ideą, która wywodzi się z judaizmu i jest wyłącznością religii. Laickie ideologie nie mogą posiadać idei świętości, ponieważ wychodzi ona poza świat materialny - jedyną realność, jaką ateizm uznaje za istniejącą obiektywnie. Kedusza najogólniej zakłada wyniesienie istoty ludzkiej i ludzkich czynów z poziomu "podobieństwa do zwierząt" do "podobieństwa do Boga".
** Istnieją zrozumiałe niejasności dotyczące tego tematu: czy Żydzi są narodem, czy grupą religijną? Żydzi są i zawsze byli jednym i drugim. Jest to wyjątkowe w dzisiejszym świecie, ale w świecie starożytnym, z którego Żydzi są jedyną kulturą ocalałą bez zmian, było rzeczą powszechną dla narodu posiadać własną, odrębną religię. Do dnia dzisiejszego Żydzi pozostają narodem określanym przez jego religię: nawet laiccy Żydzi uznają, że nie można być chrześcijańskim, albo muzułmańskim Żydem, że poprzez stanie się wyznawcą religii chrześcijańskiej lub islamu , przestaje się być członkiem narodu żydowskiego. Podobnie, wszyscy Żydzi uznają, że członek każdego narodu może stać się członkiem narodu żydowskiego wyłącznie przez konwersję na żydowską religię. Z drugiej strony, Żyd całkowicie niereligijny jest tak samo Żydem, jak najbardziej religijny, ponieważ Żydzi są także narodem. Tak więc Żyd amerykański jest członkiem dwóch narodów: amerykańskiego i żydowskiego - jakkolwiek jego jedynym krajem i państwem są Stany Zjednoczone. Próby wymazania narodowego lub religijnego aspektu judaizmu, przez Żydów lub nie-Żydów, prowadziły do asymilacji albo zniszczenia Żydów.
**** Rzeczywiście, taka aktywna dobroć jest więcej niż wystarczająca, ponieważ judaizm wymaga od nie-Żydów przestrzegania jedynie tego, co znane jest jako "Siedem Praw Potomków Noego" (to znaczy praw ludzkości,jako że wszyscy jesteśmy potomkami Noego). Od czasów starożytnych prawa te były rozumiane jako zakaz bałwochwalstwa, bluźnierstwa, morderstwa, grzechów seksualnych (jak kazirodztwo i cudzołóstwo), złodziejstwa (rabowania), jedzenia części ciała wyrwanej żyjącemu zwierzęciu i pozytywny nakaz ustanowienia systemu prawnego do zapewnienia posłuszeństwa pozostałym sześciu prawom (zobacz: Sanhedryn 56A)
...................................
(Fragment książki "The Nine Questions People Ask About Judaism", opublikowanej przez Wydawnictwo Simon&Schuster)
|
